Mafundisho

Jifunze Jinsi Ya Kulea Watoto Wenye Kujali Katika Ulimwengu Wenye Ubinafsi

Kila siku watu hupata fursa nyingi za kuwatendea wengine kwa fadhili. Hata hivyo, inaonekana kwamba watu wengi hujifikiria wao tu. Unaweza kuona jambo hilo kila mahali jinsi watu wanavyowapunja wengine bila aibu, jinsi wanavyoendesha magari bila kujali, jinsi wanavyotumia lugha chafu na wanavyolipuka kwa hasira kwa wengine.

Mtazamo wa “mimi kwanza” pia unaonekana katika familia nyingi. Kwa mfano, wanandoa fulani hutalikiana kwa sababu tu mwanadoa mmoja anahisi anastahili kuwa na mtu bora kuliko yule aliye naye sasa. Bila kujua, wazazi wengine pia wanaweza kukuza mitazamo ya ubinafsi kwa watoto wao. Jinsi gani? Kwa kumpa mtoto chochote anachotaka, na kuacha kumfundisha nidhamu(heshima kwa wengine).

Tofauti na hilo, wazazi wengi wanaowazoeza watoto wao kutanguliza masilahi ya wengine, wanapata faida kubwa. Watoto wanaowajali wengine wanaweza kuanzisha na kufurahia urafiki wenye kudumu na wengine. Pia wanaweza kuwa na uradhi. Kwa nini? Kwa sababu kama Biblia inavyosema, “kuna furaha zaidi katika kutoa kuliko ilivyo katika kupokea.”— Matendo 20:35.

Ikiwa wewe ni mzazi, unawezaje kuwasaidia watoto wako wapate faida za kuwa wenye fadhili na waepuke kuathiriwa na mtazamo wa kujifikiria wao kwanza ambao ndio umeenea kwenye jamii zetu? Chunguza mambo matatu yanayoweza kumfanya mtoto wako awe na mtazamo wa “mimi kwanza,”(ubinafsi) na jinsi ambavyo unaweza kuyaepuka.

 1. Kumsifu Mtoto Kupita Kiasi

Tatizo:

Vijana wengi wanapoanza kufanya kazi wanakuwa na mtazamo wa kudai vitu kwa nguvu, mtazamo huo unawafanya wadai mafanikio katika maisha yao hata ikiwa hawajafanya chochote kustahili mafanikio hayo. Baadhi yao hudhani kwamba watapandishwa cheo haraka, hata kabla ya kuwa na ufanisi katika kazi zao. Wengine wanajiona kuwa bora na kwamba wanastahili kutendewa hivyo wasipotendewa hivyo, wanashuka moyo na kukata tamaa.

Kisababishi ni nini? 

Nyakati nyingine huenda mtazamo wa kudai vitu kwa nguvu ukatokana na malezi ya mtu. Kwa mfano, wazazi fulani wameathiriwa sana na wazo ambalo limeendelezwa katika miaka ya karibuni kwamba kujiheshimu ndilo jambo muhimu zaidi na linapaswa kuzingatiwa. Ilisemekana kwamba wazo hilo linafaa kwa kuwa ikiwa mtoto anafaidika anaposifiwa kidogo, basi akisifiwa sana atafaidika zaidi. Kwa upande mwingine, ilisemekana kwamba kumwonyesha mtoto kwamba hufurahishwi na mambo anayofanya kutamvunja moyo. Na mzazi aliyefanya hivyo alionekana kuwa ni mzazi asiyefaa kwani ulimwengu ulikuwa na lengo la kuwafanya watu wajiheshimu. Wazazi waliambiwa kwamba hawapaswi kumfanya mtoto ahisi kuwa amekosea.

Kwa sababu hiyo, wazazi wengi walianza kuwasifu sana watoto wao hata wakati ambapo hawakufanya jambo lolote linalostahili sifa. Mtoto alipotimiza jambo lolote, hata liwe dogo kiasi gani, alisifiwa; alipofanya makosa, hata yawe makubwa kiasi gani, yalipuuzwa. Wazazi waliamini kwamba siri ya kumfanya mtoto ajiheshimu ni kupuuza makosa na kusifu jambo lingine lolote. Kuwafanya watoto wajihisi vizuri kukawa jambo muhimu zaidi kuliko kuwafundisha kujitahidi kutimiza mambo ambayo yatawafanya wajihisi vizuri.

Biblia inasema nini? 

Biblia inakubali kwamba mtu anapaswa kusifiwa anapostahili. (Mathayo 25:19-21) Lakini kuwasifu watoto ili tu wajihisi vizuri kunaweza kuwafanya wawe na mitazamo isiyofaa kujihusu. Biblia inasema hivi: “Yeyote akifikiri kuwa yeye ni kitu wakati yeye si kitu, anaidanganya akili yake mwenyewe.” (Wagalatia 6:3) Kuna sababu nzuri kwa nini Biblia inawaambia wazazi hivi: “Usimnyime mvulana nidhamu. Ukimpiga kwa fimbo, hatakufa.”  Methali 23:13.

Mambo unayoweza kufanya 

Fanya liwe lengo lako kumrekebisha mtoto inapohitajika na kumsifu pale anapostahili. Usiwasifu watoto kwa sababu tu unataka kuwafanya wajihisi vizuri. Huenda hawatafaidika bali kuwaharibu. Kitabu cha Generation Me kinasema hivi: “Mtu hujiheshimu kwa sababu ya kuboresha vipawa vyake na kujifunza mambo, hajiheshimu kwa sababu tu ya kusifiwa bila sababu.”

“Msijifikirie kuwa watu wa juu kuliko mlivyo. Badala yake, muwe na kiasi.”— Warumi 12:3

 2. Kumlinda Kupita Kiasi

Tatizo:

Imeonekana kwamba vijana wengi huwa hawajajitayarisha kukabiliana na matatizo wanapoanza kufanya kazi. Wengine huvunjika moyo sana wanapokosolewa kidogo. Wengine hawakubali kufanya kazi yoyote isipokuwa ile inayowapendeza. Kwa mfano, katika kitabu Escaping the Endless Adolescence, Dakt. Joseph Allen anasimulia kuhusu kijana mmoja ambaye alimwambia hivi alipokuwa akimhoji kwa ajili ya kazi fulani: “Naona kwamba sehemu fulani za kazi hii zinaweza kunichosha, nami sitaki kuchoka.” Dakt. Allen anaandika hivi: “Inaonekana hakuelewa kwamba kazi zote huwa na mambo fulani yanayochosha. Mtu anawezaje kuwa na umri wa miaka 23 na asijue jambo hilo?”

Kisababishi ni nini? 

Katika miaka ya hivi karibuni, wazazi wengi wameamua kuwalinda watoto wao kutokana na matatizo ya aina yoyote. Kwa sababu hiyo, binti yao anapopata alama za chini katika mtihani, wazazi huingilia kati na kumlazimisha mwalimu ampe alama za juu. Au, mtot wao anapoharibu kitu fulani anapocheza, wazazi huingilia na kumlipia. Au mwana wao anapozozana na rafiki yake, wazazi huingilia kati na kumlaumu rafiki yake.

Ingawa ni jambo la kawaida kutaka kuwalinda watoto wako, unapowalinda kupita kiasi unaweza kuwafunza jambo lisilofaa katika maisha yao kwamba hawahitaji kuwajibika kwa matendo yao. “Badala ya kujifunza kwamba wanaweza kukabiliana na uchungu na mambo yanayokatisha tamaa, na kujifunza jambo kutokana na chagamoto hizo.

Biblia inasema nini? 

Matatizo ni sehemu ya maisha. Biblia inasema: “Mambo mabaya huwapata watu wote!” (Mhubiri 9:11). Kwa mfano, mtume Paulo, alivumilia matatizo ya aina mbalimbali alipokuwa akihubiri. Hata hivyo, kukabiliana na matatizo hayo kulimletea faida! Aliandika hivi: “Nimejifunza kuwa mwenye kujitosheleza katika hali zozote nilizo nazo. . . . Nimejifunza siri ya jinsi ya kushiba na pia jinsi ya kuwa na njaa, jinsi ya kuwa na wingi na pia jinsi ya kupatwa na uhitaji.”—Wafilipi 4:11, 12.

Mambo unayoweza kufanya

Zingatia malezi ya ukomavu wa watoto wako, jitahidi kufuata kanuni hii ya Biblia: “Kila mmoja ataubeba mzigo wake mwenyewe.” (Wagalatia 6:5) Mwana wako akiharibu kitu fulani anapocheza, ingefaa umwache alipie kitu hicho. Binti yako akipata alama za chini katika mtihani, huenda hilo litaamsha fikira zake na atajitayarisha vizuri wakati ujao. Mtoto wako akizozana na rafiki yake, mfariji lakini kwa wakati unaofaa msaidie ajichunguze kwa kujiuliza, ‘Ninapotafakari hali iliyotokea, je, nilichangia kwa njia yoyote mzozano huo?’ Watoto ambao hujifunza kutatua matatizo yao huwa imara na wanajiamini zaidi,  hawatajifunza ikiwa mtu fulani atakuwa anatawatatulia matatizo yao kila wakati. “Kila mmoja na athibitishe kazi yake mwenyewe ni nini, kisha atakuwa na sababu ya kufurahi.”—Wagalatia 6:4

 3. Kuwanunulia Vitu Kupita Kiasi

Tatizo

Katika utafiti waliofanyiwa vijana, asilimia 81 walisema kwamba lengo muhimu sana katika maisha yao ni kuwa na utajiri na waliona jambo hilo kuwa muhimu zaidi kuliko kuwasaidia wengine. Lakini kuhngaikia utajiri hakumfanyi mtu aridhike na utafiti umeonyesha kwamba watu wanaohangaikia mali hawana furaha sana na wameshuka moyo zaidi kuwa na uwezekano mkubwa wa kuwa na matatizo ya kimwili na ya kiakili.

Kisababishi ni nini?

Watoto wanalelewa katika familia zinazofuatilia sana mali. Kitabu cha The Narcissism Epidemic kinasema: “Wazazi wanataka kuwafurahisha watoto wao, nao watoto wanataka vitu vya kimwili. Kwa hiyo, wazazi huwanunulia vitu hivyo kwa wingi. Nao watoto wanakuwa na furaha lakini kwa muda mfupi tu. Kisha wanataka vitu zaidi.”

Bila shaka, kupitia matangazo ya kibiashara, wafanyabiashara wamekuwa wakitumia vibaya mwelekeo huo wa kupenda kununua vitu na wafanyabiashara wamekuwa wakisisitiza kwamba ‘Lazima upate kilicho bora’ na ‘Unastahili kilicho bora.’ Vijana wengi wamepumbazwa na ujumbe huo na sasa wana madeni kwa sababu wameshindwa kulipia vitu hivyo ambavyo eti ‘lazima wavipate.’

Biblia inasema nini? 

Biblia inakubali kwamba pesa ni muhimu. (Mhubiri 7:12) Wakati huohuo, inaonya kwamba “Kupenda pesa ni chanzo cha mambo mabaya ya namna zote.” Inaongezea hivi: “Kwa kujitahidi kufikia upendo huo wengine . . . wamejichoma wenyewe kila mahali kwa maumivu mengi.” (1 Timotheo 6:10) Biblia inatutia moyo tusihangaike na utajiri wa duniani bali turidhike na mahitaji muhimu ya maisha.—1 Timotheo 6:7, 8.

“Wale ambao wameazimia kuwa matajiri huanguka katika jaribu na mtego na tamaa nyingi za kijinga na zenye kudhuru.”—1 Timotheo 6:9

Mambo unayoweza kufanya

Ukiwa mzazi, chunguza mtazamo wako kuhusu pesa na vitu ambavyo unaweza kununua ukiwa na pesa. Tanguliza mambo yanayofaa na uwasaidie watoto wako kufanya hivyo pia. Kitabu cha Narcissism Epidemic kilichonukuliwa kwenye makala hii kinapendekeza hivi: “Wazazi na watoto wanaweza kuzungumzia mambo kama vile ‘Ni wakati gani ni jambo la hekima kununua vitu vilivyopunguzwa bei? Ni wakati gani si jambo la hekima kufanya hivyo?’ ‘Riba ni nini?’ ‘Ni lini ulinunua kitu fulani kwa sababu tu mtu fulani alikuambia ukinunue?’”

Uwe mwangalifu usitumie vitu vya kimwili kufunika matatizo ya familia ambayo yanapaswa kushughulikiwa. Kitabu cha The Price of Privilege kinasema hivi: “Kutumia vitu vya kimwili kutuliza matatizo hakutayasuluhisha: matatizo yanahitaji kusuluhishwa kwa kutumia akili, ufahamu, na hisia.

Like facebook page >> GOSPOMEDIA  Follow instagram page >> @gospomedia

Comments

comments

Lads

Lads

Mimi ni Ladslaus Milanzi mwanzilishi na muasisi wa mtandao bora wa habari za kikristo, maarifa na burudani za muziki wa Injili kutoka ndani na nje ya Tanzania. Naamini nimebeba kusudi la kumtumikia Mungu na jamii kupitia chombo hiki ambacho kwa hakika kinazidi kuwa baraka kwa watu na taasisi mbalimbali ambazo hutumia chombo hiki kupata taarifa, kujifunza na kujitangaza. Mungu Ibariki Gospo Media, Mungu Ibariki Tanzania.
Kwa mawasiliano zaidi wasiliana nami kupitia simu/whatsApp: +255 755 038 159.

Previous post

Download Audio Music: Anna Mapessa - Unaweza

Next post

Download Official Audio Music: Solocosmos - Vanity